HISTORIA. Słowackiego pełna zdrowia - Z ALBUMU JÓZEFY IWASZKIEWICZÓWNY

Tekst pierwotnie ukazał się w TiO nr 42/2010

Mało kto wie, że odnowiony w tym roku budynek przy ul. Słowackiego 5 był siedzibą pierwszego w Legionowie Ośrodka Zdrowia i Opieki Społecznej

Został zbudowany z drewna pod koniec lat 20. XX wieku. W latach 60. obudowano go białą cegłą z legionowskich silikatów, tzn. Mazowieckich Zakładów Wapienno-Piaskowych. Dopiero w tym roku budynek całkowicie zmienił elewację.
Fotografia z 1934 r. przedstawia uroczystość otwarcia wystawy „Choroby a zdrowie”. Kobieta ubrana na biało, stojąca przed wejściem to dr Janina Morawska – ówczesny kierownik Ośrodka Zdrowia, aktywny członek Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet. Wśród gości widać także dwóch oficerów – prawdopodobnie lekarzy z legionowskich jednostek wojskowych. Między nimi, lekko z tyłu stoi pani Pohlówna – nauczycielka robót ręcznych w Szkole Powszechnej nr 1. Natomiast piąty po lewej, stojący profilem to por. Stanisław Wojakowski z 2. Batalionu Mostów Kolejowych. Był on aktywnym inicjatorem utworzenia i działaczem Ligii Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP) w Legionowie. Wystawa obejmowała zagadnienia dotyczące chorób zakaźnych, społecznych, kwestie higieny i odżywiania. Cieszyła się dużym zainteresowaniem.

Odwiedziło ją aż 4 tys. mieszkańców, a przypomnijmy, że Legionowo 1 stycznia 1935 r. liczyło 12 tys. osób (9800 ludności stałej i 2200 zamieszkałej czasowo).
Organem prowadzącym Ośrodek Zdrowia w Legionowie był przed wojną Sejmik Warszawski. W ośrodku funkcjonowały poradnie przeciwgruźlicza, weneryczna, przeciwjaglicza i eugeniczna (doboru małżeńskiego). W połowie lat 30. dr Morawska utworzyła tu stację „Opieki nad Matką i Dzieckiem”. Co roku organizowała dla legionowskich dziewcząt kursy, tzw. „Ligi Młodych Matek”. Ośrodek działał w budynku także w czasie II wojny, pod niemiecką nazwą: „Gesundheitspunkt”. Dysponował wówczas telefonem nr 8.

Przy ul. Słowackiego mieściła się również siedziba Koła Polskiego Czerwonego Krzyża. Na czele organizacji, założonej w Legionowie w październiku 1933 r. stała także dr J. Morawska. W budynku odbywały się kursy dla instruktorów PCK oraz spotkania „gwiazdkowe” i „wielkanocne”, podczas których wręczano dzieciom paczki żywnościowe. Regularne akcje dożywiania były niezwykle ważną formą pomocy najuboższym z Legionowa. Wspierał je swoim autorytetem i obecnością legionowski proboszcz ks. Anatol Sałaga. Uwagę na fotografii zwraca także budynek w głębi. To drewniak, w którym przez wiele lat po II wojnie mieściła się słynna restauracja „Zielona”. Natomiast jeszcze dalej, między konarami przebija fragment dachu budynku u zbiegu ulic Słowackiego i Kościuszki. W latach 30. przyjmował tu Dawid Segał – felczer, zasłużony dla mieszkańców Legionowa.

Jacek Szczepański