Westerplatte w światłach pamięci

W auli przy Krakowskim Przedmieściu 64 w Warszawie 18 listopada 2025 r. zaprezentowano wystawę, która przywraca historyczny ciężar decyzji sprzed stu lat. Centralna Biblioteka Wojskowa im. Marszałka Józefa Piłsudskiego oraz Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” przygotowały plenerową ekspozycję poświęconą przekazaniu Polsce Westerplatte w bezterminową i bezpłatną dzierżawę. Wernisaż zgromadził przedstawicieli administracji państwowej, samorządowej i wojska.

Wystawa nosi tytuł „Polski Garnizon w Wolnym Mieście Gdańsku. Wojskowa Składnica Tranzytowa na Westerplatte 1925-1939” i została zainspirowana dwutomowym opracowaniem gdańskiego historyka Andrzeja Drzycimskiego. Na osiemnastu planszach przedstawiono dzieje półwyspu od średniowiecza do końca I wojny światowej, kiedy teren przekształcał się z militarnego w uzdrowiskowy. Następnie pokazano działania władz polskich zabiegających o eksterytorialny obszar przeładunkowo-magazynowy w porcie gdańskim na potrzeby tranzytu materiałów wojskowych. Uwieńczeniem tych starań była decyzja Rady Ligi Narodów z 31 X 1925 r.

Ekspozycja prowadzi odbiorcę przez wznoszenie infrastruktury Wojskowej Składnicy Tranzytowej, opis warunków jej funkcjonowania oraz napięte relacje Polski z niemieckimi władzami Wolnego Miasta Gdańska. Wśród prezentowanych treści znajdują się także informacje o tajnych przygotowaniach do obrony przed agresją, sylwetki komendantów i kadry żołnierskiej oraz codzienność izolowanego garnizonu. Ostatnie plansze dotyczą siedmiodniowej obrony Westerplatte po napaści niemieckiej 1 IX 1939 r.

W otwarciu uczestniczyli liczni reprezentanci władz państwowych, samorządowych i formacji wojskowych. Na mocy decyzji płka Alfreda Kabaty pojawiła się także delegacja Związku Oficerów Rezerwy Rzeczypospolitej Polskiej.

Pomysłodawcą i konsultantem naukowym wystawy był dyrektor CBW dr Jan Tarczyński. Scenariusz przygotował zespół Ośrodka Informacji Naukowej CBW: Zofia Kunert, Paweł Mozgawa, Mirjam Pisarek, dr Mikołaj Juliusz Wachowicz i Arkadiusz Wingert. Projekt graficzny opracowały Beata Dymczyk i Alicja Głombińska z Działu Digitalizacji Zbiorów CBW. Przekład tekstów na język angielski przygotował Wojciech Matusiak. Ikonografię zaczerpnięto ze zbiorów CBW, WBH, Muzeum Marynarki Wojennej, Muzeum Pomorza oraz Muzeum Zamku Królewskiego w Warszawie. Wystawa stoi przed siedzibą „Wspólnoty Polskiej” i będzie dostępna do 5 XII 2025 r.